| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Urodzenie | 20 listopada 1884, Włocławek |
| Zgon | 1 września 1942, Włocławek |
| Zawód / rola | działaczka społeczna; radna Włocławka |
| Pełnione funkcje | radna I, II i IV kadencji (1919–1932, 1939) |
| Organizacje | Polski Komitet Pomocy Sanitarnej; Polski Czerwony Krzyż; Narodowa Organizacja Kobiet |
| Małżeństwo | Władysław Dowmont (od 29 IV 1911) |
| Dzieci | Maria Irena (1913–2007), Danuta (1915–1944) |
| Miejsce pochówku | Cmentarz Komunalny we Włocławku, kwatera 43A/1/12 |
Feliksa Dowmont była włocławską działaczką społeczną, która przez kilka dekad zajmowała się pomocą dla ubogich, opieką nad dziećmi oraz pracą w samorządzie miejskim.
Jakie były jej początki i wykształcenie?
Urodziła się w rodzinie Teofila Szumańskiego (1842–1925) i Marianny z Puchalskich (1853–1894). Miała rodzeństwo: Reginę Joannę, Stefanię Praksedę, Aleksandra i Marię Walentynę Sewerynę. Ojciec przejął wychowanie po śmierci matki i zaszczepił dzieciom postawy patriotyczne oraz troskę o potrzebujących. Dzieci wychowywano w duchu zaangażowania społecznego.
Feliksa uczyła się w pensji żeńskiej Michaliny Masłowskiej, gdzie ukończyła naukę z wyróżnieniem. Wśród nauczycielek była m.in. Izabela Zbiegniewska. W młodości zaprzyjaźniła się z Topią Ring, później zamordowaną przez hitlerowców za działalność konspiracyjną. W tym okresie przeszła też ciężką chorobę — tyfus.
Jak działała podczas wojen i w pierwszym okresie niepodległości?
W czasie I wojny światowej, w latach 1914–1915, pracowała społecznie w szpitalu dla rannych prowadzonym przez Polski Komitet Pomocy Sanitarnej i otrzymała pamiątkową odznakę PKPS. W latach 1915–1918 zaangażowała się w pracę na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża. Podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku prowadziła kuchnię dla żołnierzy w ramach Pogotowia Wojennego.
W okresie po wybuchu niepodległości organizowała także pomoc cywilną. Od 1917 do 1920 roku prowadziła kursy dla analfabetów. W latach 1918–1922 kierowała kuchnią w ramach Polsko-Amerykańskiego Komitetu Pomocy Dzieciom, z której wsparcia skorzystało około 1000 osób.
Jak przebiegała jej działalność społeczna w międzywojniu?
W latach 1926–1932 pełniła funkcję opiekunki dzielnicowej IX okręgu Włocławka, obejmującego biedną dzielnicę Grzywno. Opiekowała się tam szczególnie dziećmi i potrzebującymi rodzinami, co przyniosło jej uznanie mieszkańców i przychylność prasy lokalnej. W 1930 roku założyła ochronkę dla dzieci z Grzywna, do której uczęszczało około 80 osób; prowadziła ją osobiście do 1933 roku, po czym jej prowadzenie przejęły zakonnice.
Była członkinią Komitetu Pomocy Głodującym i przewodniczącą miejskiego koła Narodowej Organizacji Kobiet. Wspierała rodziny poległych żołnierzy I wojny światowej, bezdomnych i więźniów. Sytuację mieszkańców Grzywna nagłaśniała w artykułach prasowych, co przyczyniało się do zwrócenia uwagi społeczności na ich potrzeby.
Jaką rolę pełniła w samorządzie miejskim?
Zasiadała w Radzie Miasta Włocławka w I, II i IV kadencji — w latach 1919–1932 — oraz ponownie w 1939 roku. Wybrano ją z list Narodowego Komitetu Wyborczego, w 1939 roku kandydowała ze Stronnictwa Demokratycznego. Była związana ze środowiskiem Związku Chrześcijańskiej Jedności Narodowej, a w latach 1932–1939 zawiesiła pracę radnej ze względu na stan zdrowia.
Jako radna pracowała w Komisji Budżetowo-Opiekuńczej Gimnazjum im. Marii Konopnickiej, w Komisji Budżetowo-Finansowej oraz w Komitecie Opieki Społecznej. Zasiadała w Radzie Szkolnej Miejskiej i Powiatowej oraz w Klubie Seniorów przy Radzie Miejskiej. Wielokrotnie działała jako mediator w sporach między mieszkańcami a magistratem albo między samymi radnymi.
Co wydarzyło się w czasie II wojny światowej i jak zmarła?
Podczas II wojny światowej została aresztowana, jednak wkrótce wypuszczono ją na prośbę volksdeutscha-gestapowca, któremu niegdyś udzielała pomocy. Zmarła na atak serca 1 września 1942 roku we Włocławku. Pochowano ją w rodzinnym grobowcu na Cmentarzu Komunalnym we Włocławku, w kwaterze nr 43A/1/12.
Jak wyglądało jej życie prywatne?
29 kwietnia 1911 roku wyszła za mąż za Władysława Dowmonta herbu Pogoń. Mąż uciekł z Kowna w 1900 roku z powodu represji wobec jego rodziny za krzewienie polskości; z zawodu był fotografem. We Włocławku pracował w zakładzie fotograficznym Karola Szałwińskiego, a po śmierci Szałwińskiego w 1906 roku wykupił warsztat.
Władysław prowadził pracownię, która od 1935 do 1967 roku mieściła się w domu przy Placu Wolności 7; para mieszkała w tej kamienicy. Feliksa i Władysław mieli dwie córki: Marię Irenę Filipiak (1913–2007), która do 1991 roku kontynuowała działalność zakładu fotograficznego ojca, oraz Danutę (1915–1944), rozstrzelaną za udział w konspiracji. Feliksa poświęcała córkom dużo czasu — zwykle między godziną 14 a 16 każdego dnia. Wnuczką Feliksy Dowmont jest Danuta Krełowska.
