We wrześniu 2026 r. rząd przedstawił założenia budżetowe i scenariusze dotyczące waloryzacji emerytur i rent obowiązującej od 1 marca 2027 r. W obowiązującym mechanizmie składnik płacowy waloryzacji pozostaje na poziomie co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia, a dodatkowo uwzględniana jest inflacja dla gospodarstw emerytów i rencistów. Budżet państwa rezerwuje około 19 mld zł na same podwyżki oraz dodatkowe środki na trzynastki i czternastki.
Jak wylicza się wskaźnik waloryzacji?
Wskaźnik waloryzacji tworzą dwa składniki. Pierwszy to średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw emerytów i rencistów albo wskaźnik ogólny, jeśli okaże się wyższy. Drugi to co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego roku. W praktyce oznacza to, że ostateczny wskaźnik zależy jednocześnie od inflacji za cały rok 2026 oraz od tempa wzrostu płac za ten sam okres. Ostateczne dane za 2026 r. pozwolą obliczyć wskaźnik zgodnie z ustawą, a informacja powinna być dostępna w lutym 2027 r. ZUS stosuje wyliczony wskaźnik od 1 marca 2027 r.
Jakie są prognozy i co to oznacza dla kwot świadczeń?
W analizowanych scenariuszach pojawiają się trzy główne warianty: rządowy minimalny szacunek na poziomie około 3,48%, nowsze kalkulacje wskazujące na ok. 3,66% oraz symulacje zakładające nawet około 3,96%. Dla osoby otrzymującej obecnie najniższą emeryturę brutto 1 978,49 zł konsekwencje tych wariantów wyglądają następująco w przybliżeniu: przy 3,48% minimalne świadczenie mogłoby wzrosnąć do około 2 047,34 zł brutto, przy 3,66% do około 2 050,90 zł brutto, a przy 3,96% do około 2 056,84 zł brutto. Nominalne podwyżki dla osób z wyższymi świadczeniami będą większe, bo waloryzacja ma charakter procentowy.
Poniższa tabela prezentuje wybrane przykłady wyliczeń netto przy scenariuszu waloryzacji około 3,96%. Kwoty netto po waloryzacji uwzględniają obowiązujące zasady poboru 9% składki zdrowotnej oraz zasady poboru zaliczki na PIT stosowane przy rozliczeniu świadczeń.
| Świadczenie brutto dziś | Świadczenie netto dziś | Brutto po waloryzacji (ok. 3,96%) | Netto po waloryzacji | Wzrost netto |
|---|---|---|---|---|
| 1 978,49 zł | 1 800,43 zł | 2 056,84 zł | 1 871,72 zł | +71,29 zł |
| 3 000,00 zł | 2 670,00 zł | 3 118,80 zł | 2 756,92 zł | +86,92 zł |
| 4 000,00 zł | 3 460,00 zł | 4 158,40 zł | 3 575,22 zł | +115,22 zł |
| 5 000,00 zł | 4 250,00 zł | 5 198,00 zł | 4 405,42 zł | +155,42 zł |
Warto pamiętać, że przy przejściu progu 2 500 zł brutto pojawia się obowiązek poboru zaliczki na PIT. ZUS odlicza od świadczenia 9% składki zdrowotnej. Z tego powodu wzrost brutto nie zawsze przekłada się liniowo na wzrost przelewu netto.
Czy waloryzacja może być inna niż procentowa?
W dyskusji publicznej pojawiają się propozycje zmiany mechanizmu waloryzacji na procentowo-kwotowy lub wprowadzenia gwarantowanej minimalnej podwyżki, np. kwotowo co roku. Prezydencki projekt zakładał minimalny wzrost o określoną kwotę brutto, co korzystniej wpływałoby na osoby z niskimi świadczeniami. Do czasu uchwalenia ewentualnej zmiany prawa obowiązuje jednak aktualna konstrukcja ustawowa.
Ostateczne rozstrzygnięcie odnośnie wysokości waloryzacji nastąpi po opublikowaniu danych za cały 2026 rok. Daty kluczowe to ogłoszenie danych gospodarczych na początku 2027 r., ustalenie wskaźnika w lutym 2027 r. oraz wejście podwyżek w życie od 1 marca 2027 r.
