W maju 2025 r. onkolodzy i poradniki medyczne zwracają uwagę, że wiele nowotworów daje niespecyficzne symptomy. Artykuł dotyczy objawów, które warto traktować jako sygnały ostrzegawcze u dorosłych i które powinny skłonić do kontaktu z lekarzem pierwszego kontaktu lub specjalistą.
Jakie objawy najczęściej towarzyszą nowotworom?
Do najczęstszych symptomów zalicza się utrata masy ciała bez wyraźnej przyczyny oraz długotrwałe osłabienie i przewlekłe zmęczenie. Objawy miejscowe zależą od umiejscowienia guza — na przykład przewlekły kaszel i zmiana jego charakteru to częste sygnały raka płuca, a wyczuwalny guz w piersi lub zmiana wyglądu brodawki może wskazywać na raka piersi. Problemy z układem pokarmowym, jak naprzemienne zaparcia i biegunki, krew w stolcu lub uczucie niepełnego wypróżnienia, występują przy nowotworach jelita grubego. Zmiany skórne — owrzodzenia, powiększające się znamiona, krwawienie — także mieszczą się w tej grupie objawów.
Które symptomy wymagają szybkiej diagnostyki?
Specjaliści rekomendują zasadę obserwacji trwającej dwa do trzech tygodni: objawy trwające dłużej niż ten okres, które nie ustępują po leczeniu objawowym lub mają charakter nawracający, trzeba rozszerzyć diagnostycznie. Alarmujące są: niezamierzona utrata ponad 10% masy ciała w krótkim czasie, krwioplucie, świeża krew w stolcu, uporczywe i narastające bóle, przewlekła gorączka o niewyjaśnionym pochodzeniu oraz powiększone węzły chłonne utrzymujące się ponad trzy tygodnie.
Gdzie rozpocząć diagnostykę i jakie badania mogą być potrzebne?
Diagnostykę zwykle zaczyna lekarz pierwszego kontaktu, który skieruje na odpowiednie badania. W praktyce stosuje się badania obrazowe i inwazyjne zależnie od objawów: zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, ultrasonografia narządów, kolonoskopia lub badania endoskopowe przewodu pokarmowego, mammografia i USG piersi, biopsja do weryfikacji zmian skórnych lub guzów oraz bronchoskopia przy podejrzeniu raka płuca. W diagnostyce bywa używana morfologia krwi i testy na krew utajoną w kale. Niektóre zmiany wymagają pobrania wycinka do badania histopatologicznego, by potwierdzić rozpoznanie.
Jakie nowotwory występują najczęściej?
Międzynarodowe i krajowe zestawienia wymieniają najczęściej diagnozowane nowotwory: rak płuca, rak piersi, rak jelita grubego, rak gruczołu krokowego oraz rak żołądka. Inne często rozpoznawane nowotwory to nowotwory wątroby, jajnika i nerki. Charakter objawów zależy od lokalizacji i stopnia zaawansowania choroby.
Do czynników ryzyka należą m.in. palenie tytoniu, nadmierne spożycie alkoholu, otyłość oraz predyspozycje genetyczne. Eliminowanie modyfikowalnych czynników ryzyka oraz regularne badania przesiewowe zwiększają szanse wykrycia nowotworu we wczesnym stadium.
IARC zgłosiła około 20 milionów nowych przypadków raka w 2022 roku; wcześniejsze rozpoznanie zwiększa możliwość skutecznego leczenia.
