Wtorek, 8 września Imieniny: Maria, Adrianna, Sergiusz
Włocławek
Teraz Wtorek, 8 września 2026
Przewodnik

Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku — Fajans

Adam Baran • 3 min czytania

Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku. Gmach Główny.
Fot. Mariochom · „Włocławek-second museum of the Kuyavian and Dobrzyń Region” · licencja CC0 · Wikimedia Commons · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej powstało w 1908 i należy do najstarszych placówek muzealnych w Polsce. Gmach muzeum pochodzi z 1930 i gromadzi zabytki związane z Kujawami i ziemią dobrzyńską.

Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku to instytucja zajmująca się spuścizną kulturową, historią i sztuką regionu. Powstało w pierwszej dekadzie XX wieku i od początku koncentrowało się na zbiorach miejscowych. Siedziba mieści się w reprezentacyjnym gmachu z 1930 roku.

Jak powstało muzeum?

Decyzję o utworzeniu placówki pod nazwą Muzeum Kujawskiego podjął 2 czerwca 1908 zarząd Oddziału Kujawskiego Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Uroczyste otwarcie nastąpiło 14 marca 1909, a pierwszą siedzibą był budynek przy ulicy, która dziś nosi inną nazwę. Pierwsze zbiory pochodziły z Muzeum Szkolnego Macierzy Polskiej i z depozytu Towarzystwa Biblioteki i Czytelni Adama Mickiewicza we Włocławku.

Jak rozwijała się placówka przed i po wojnie?

W pierwszych latach muzeum rozszerzyło profil o etnografię i w 1911 otwarto wystawę z rekonstrukcją chaty kujawskiej. W 1925 utworzono Komitet Budowy nowego gmachu, a w 1930 oddano do użytku obecny budynek ozdobiony elementami neogotyckimi. Do 1939 muzeum pokazywało wystawę stałą o charakterze etnograficznym oraz wystawy czasowe, głównie artystyczne. Podczas okupacji muzeum zostało zamknięte, a większa część zbiorów zaginęła.

Jak zorganizowano zbiory i działy muzealne?

Muzeum tworzy kilka wyspecjalizowanych działów. Dział Archeologiczny obejmuje kilkadziesiąt tysięcy zabytków ujętych w 1670 pozycjach inwentarza działowego. Dział Fajansu powstał w 1979 i liczy około 15 000 eksponatów, podzielonych na fajans zabytkowy i współczesny.

Dział Historyczny utworzono w 1966; podstawę stanowią militaria i numizmatyka, a niektóre zabytki prezentowane są także w Muzeum Historii Włocławka. Dział Sztuki także powstał w 1966 i gromadzi malarstwo, grafikę, rysunek oraz rzeźbę od XVI do końca XX wieku. Dział Etnograficzny, który był zalążkiem placówki, od 1945 odbudował kolekcję po wojennych stratach.

Jakie wystawy stałe są dostępne?

W gmachu głównym funkcjonują wystawy stałe. Fajans włocławski przedstawia historię zdobnictwa fajansu z lat 1873–1991 i obejmuje 525 zabytków. Galeria portretu polskiego pokazuje prace polskich malarzy od początku XVIII do połowy XX wieku; uzupełnieniem są wizerunki ważnych postaci historycznych, w tym portrety królów i bohaterów narodowych.

Jakie oddziały i zasoby dodatkowe tworzą muzeum?

Muzeum rozwinęło sieć oddziałów poza gmach główny. W 1972 otwarto Muzeum Historii Włocławka w barokowych kamienicach na Starym Rynku. W kolejnych latach powstały m.in. Muzeum Stanisława Noakowskiego w Nieszawie (1983) oraz Muzeum Etnograficzne w daw­nych spichlerzach (1986). Najnowszym oddziałem jest Kujawsko-Dobrzyński Park Etnograficzny w Kłóbce, otwarty w 1993 wraz z dworem w Kłóbce. Biblioteka muzealna gromadzi około 21 000 książek i około 5 000 katalogów z zakresu archeologii, historii, sztuki i etnologii.

Muzeum obchodziło w 2009 stulecie działalności; z tej okazji zostało odznaczone Złotym Medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis".

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Muzeum Historii Włocławka?
Muzeum Historii Włocławka mieści się w barokowych kamienicach na Starym Rynku we Włocławku; do pozyskania tych budynków przyczyniły się działania pierwszej powojennej dyrekcji muzeum, a w nich zakończono prace i otwarto oddział w 1972.
Jakie wystawy stałe są w gmachu głównym muzeum?
W gmachu głównym prezentowane są m.in. wystawa "Fajans włocławski" z 525 zabytkami dokumentującymi zdobnictwo w latach 1873–1991 oraz "Galeria portretu polskiego" z obrazami od początku XVIII wieku do połowy XX wieku.
Czy muzeum ma oddział skansenu w Kłóbce?
Tak. Kujawsko-Dobrzyński Park Etnograficzny w Kłóbce został otwarty w 1993 i jest jednym z oddziałów Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Adam Baran

Nazywam się Adam Baran i w redakcji kujawy.com.pl odpowiadam za dział Przewodnik. Opisuję miejsca warte odwiedzenia na Kujawach i w okolicy — zabytki, muzea, szlaki, parki i punkty widokowe, razem z praktycznymi wskazówkami dla odwiedzających.

Czytaj również