W poniedziałek 21 września 2026 roku władze miasta i zespół archeologów przedstawili publicznie znalezisko z placu budowy przy ul. Tumskiej 1. Odkrycie miało miejsce w kwietniu 2026 roku podczas badań archeologicznych poprzedzających budowę miejskiego kompleksu mieszkalnego. Prace prowadziła dr Jadwiga Lewandowska; podczas konferencji prasowej obecny był prezydent Włocławka Krzysztof Kukucki.
Co znaleziono?
Archeolodzy dotychczas zarejestrowali 355 przedmiotów oraz 15 zespołów zabytków; po konserwacji liczba wydzielonych obiektów może wzrosnąć do około 400. W zbiorze znajdują się wyroby ze złota i srebra, biżuteria z brylantami, luksusowe zegarki, złote monety — w tym pięcio- i dziesięciorublówki — a także banknoty dolarowe, dokumenty i papierowe zapiski. Wśród przedmiotów odnotowano elementy zastawy stołowej, dwie torebki balowe oraz przedmioty związane z kulturą żydowską, jak chanukowe świeczniki i naczynia liturgiczne. Część obiektów była pocięta lub zniszczona.
Jak ukryto znalezisko i kiedy je odkryto?
Depozyt odkryto między 22 a 25 kwietnia 2026 roku na parceli przy ul. Tumskiej 1. Znaczna część srebrnych przedmiotów znajdowała się wewnątrz kamionkowej rury kanalizacyjnej, pozostałe leżały w zawiniątku z tkaniny. Pierwsze szczątki pojedynczych sztućców pojawiły się w wykopach, a dalsze badania ujawniły rozległy zbiór kosztowności. Wydobycie odbyło się z dużą ostrożnością ze względu na stan zachowania obiektów i trudne warunki gruntowe.
Co dalej z przedmiotami i kto nimi dysponuje?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami znalezisko należy do Skarbu Państwa. Przez kilka miesięcy specjaliści zabezpieczali formalności i wyłonili wykonawcę prac konserwatorskich. Planowany zakres działań obejmuje specjalistyczne prace konserwatorskie, badania historyczne i naukowe oraz przygotowanie eksponatów do prezentacji. Podczas konferencji wskazano, że po konserwacji i opracowaniu naukowym część zbioru ma trafić do Muzeum Historii Włocławka.
Czy wiadomo, kto ukrył depozyt?
Badacze łączą wstępnie depozyt z wydarzeniami II wojny światowej, ale nie ma na razie jednoznacznych dowodów pozwalających potwierdzić ten związek ani ustalić właścicieli. Wśród przedmiotów znajduje się złoty pierścionek z papierowym zawiniątkiem wewnątrz; odczytanie jego treści po konserwacji może dostarczyć istotnych informacji. Badania dendrochronologiczne dotyczące odnalezionych konstrukcji drewnianych datują niektóre elementy na około 1366 i 1399 rok, a inne na okres po 1525 roku, co dostarcza danych o średniowiecznym obszarze miasta.
Obecnie zarejestrowano 355 przedmiotów; ich ostateczna liczba i pełne znaczenie historyczne zostaną ustalone po zakończeniu prac konserwatorskich i badań.
